นับจากวันนี้เหลือราวเจ็ดเดือนครึ่งก่อนถึง 30 เมษายน 2027 ซึ่งเป็นวันสุดท้ายที่ตรวจตาม FSSC 22000 Version 6 ได้ ตั้งแต่ 1 พฤษภาคม 2027 การตรวจทุกรอบใช้ Version 7 ไม่ว่าใบรับรองของท่านจะเหลืออายุเท่าไร บทความนี้เขียนให้โรงงานที่ถือใบรับรองอยู่แล้วโดยเฉพาะ เรียงงานที่ต้องทำเป็นเดือนต่อเดือน และเน้นเฉพาะเรื่องที่ใหม่จริง เพราะเรื่องที่ทำอยู่แล้วไม่ต้องเร่ง
ถ้ายังไม่เคยทำ FSSC 22000 มาก่อน บทความนี้ไม่ใช่จุดเริ่มของท่าน ให้อ่าน จะเริ่มทำ Version 7 ต้องเริ่มจากอะไรก่อน แทน เพราะโรงงานที่เริ่มจากศูนย์ใช้เวลาราวสิบถึงสิบหกเดือน ซึ่งเลยวันที่ 30 เมษายนไปแล้ว และนั่นไม่ใช่ปัญหา เพราะท่านจะได้รับการตรวจตาม Version 7 ตั้งแต่ครั้งแรก
1. เส้นตายมีวันเดียว แต่โรงงานแต่ละแห่งเหลือเวลาไม่เท่ากัน
วันที่ 30 เมษายน 2027 เป็นวันสุดท้ายที่หน่วยรับรองตรวจตาม Version 6 ได้ แต่วันที่ท่านต้องพร้อมจริงคือ วันตรวจรอบถัดไปของท่านเอง ซึ่งอาจมาก่อนหน้านั้นหลายเดือน โรงงานที่มีรอบตรวจติดตามในเดือนมกราคม 2027 เหลือเวลาน้อยกว่าที่คิดถึงสี่เดือน
สิ่งแรกที่ควรทำสัปดาห์นี้จึงไม่ใช่การเปิดตัวเล่มมาตรฐาน แต่คือการถามหน่วยรับรองสามคำถาม
- การตรวจรอบถัดไปของเราตกเดือนไหน และจะตรวจตาม Version 6 หรือ Version 7
- ถ้าขอเลื่อนให้ตรวจตาม Version 7 ก่อนกำหนด หรือขอตรวจตาม Version 6 เป็นรอบสุดท้าย ทำได้หรือไม่ และมีเงื่อนไขอะไร
- หน่วยรับรองต้องการเห็นอะไรเป็นพิเศษในการตรวจตาม Version 7 ครั้งแรก
คำตอบสามข้อนี้จะบอกท่านว่าตารางในหัวข้อถัดไปต้องบีบให้สั้นลงกี่เดือน
2. เรื่องที่ใหม่จริง เรียงตามหมวด
ตารางนี้สรุปเฉพาะสิ่งที่เปลี่ยนจริงในโปรแกรมพื้นฐาน ซึ่งเป็นชั้นที่ Version 7 เปลี่ยนมากที่สุด เพราะย้ายจากชุด ISO/TS เดิมไปเป็นชุด ISO 22002 ปี 2025 ทั้งชุด คอลัมน์ขวาสุดคือประเมินของเราว่าแต่ละเรื่องกินเวลาแค่ไหน ซึ่งเป็นตัวกำหนดว่าเรื่องใดต้องเริ่มก่อน
| เรื่อง | ชุดเดิม | ชุดปี 2025 | กินเวลาแค่ไหน |
|---|---|---|---|
| โครงชุด ISO 22002 | ISO/TS 22002-1:2009 หรือ 22002-4:2013 เล่มเดียวจบ | ISO 22002-100:2025 เป็นเล่มส่วนกลาง ใช้คู่กับเล่มรายภาคฉบับปี 2025 ทั้งสองเล่มใช้เลขหมวด 4 ถึง 17 ชุดเดียวกัน ฉบับ TS เดิมถูกยกเลิก | สูง ทุกเอกสารที่อ้างเลขข้อของ TS เดิมต้องเทียบใหม่หมด |
| ระบบระบายน้ำ (หมวด 4) | เป็นรายละเอียดในหมวดผังพื้นที่ | ยกขึ้นเป็นข้อกำหนดของการก่อสร้าง ต้องออกแบบและบำรุงรักษาไม่ให้เกิดความเสี่ยง และรองรับปริมาณน้ำที่คาดว่าจะเกิดขึ้นได้ | กลางถึงสูง ถ้าต้องแก้ท่อหรือพื้น เป็นงานหลายเดือน |
| การจัดเก็บสารเคมี (หมวด 5) | อยู่ในรายละเอียดการจัดเก็บทั่วไป | ระบุชัดว่าสารทำความสะอาด สารเคมี และวัตถุอันตราย ต้องมีพื้นที่จัดเก็บแยกและควบคุมการเข้าถึง | ต่ำถึงกลาง แต่ผู้ตรวจเห็นทันทีจากการเดินหน้างาน |
| การแยกพื้นที่ (หมวด 5) | แยกด้วยพื้นที่เป็นหลัก | เปิดทางให้แยกด้วยเวลาได้ควบคู่กัน แต่ต้องมีหลักฐานว่าวิธีนั้นได้ผล และเพิ่มวัสดุที่นำกลับมาใช้ใหม่เข้าไปในเส้นทางที่ต้องพิจารณา | กลาง ต้องเขียนเหตุผลและทวนสอบให้เป็นเอกสาร |
| คุณภาพน้ำ (หมวด 6) | ตรวจน้ำตามรอบ | องค์กรต้องกำหนดเกณฑ์เองสามด้าน คือจุลชีววิทยา เคมี และกายภาพ แยกตามน้ำที่สัมผัสอาหาร น้ำที่สัมผัสพื้นผิว และน้ำล้าง แล้วเฝ้าระวังตามเกณฑ์นั้น | กลาง โรงงานส่วนใหญ่มีผลตรวจแต่ไม่มีเกณฑ์ของตนเอง |
| การบำรุงรักษาและแสงสว่าง (หมวด 6) | แผนซ่อมบำรุงเพื่อรักษาสภาพเครื่องจักร แสงสว่างตามค่าทั่วไป | แผนบำรุงรักษาต้องเชื่อมกับความเสี่ยงต่ออาหาร และแสงสว่างต้องเพียงพอต่อการมองเห็นข้อบกพร่องของผลิตภัณฑ์และการตรวจความสะอาด | ต่ำถึงกลาง เป็นงานเอกสารและการวัดซ้ำ |
| การควบคุมสัตว์พาหะ (หมวด 7) | มีผู้รับผิดชอบ มีรายการสารเคมี | ผู้รับผิดชอบต้องมีความสามารถและมีหลักฐาน สารเคมีต้องมีเอกสารแสดงว่าได้รับอนุมัติจากหน่วยงานกำกับดูแล และต้องลดแหล่งเพาะพันธุ์ที่อาจเกิดขึ้น | ต่ำ ส่วนใหญ่แก้ที่เอกสารและสัญญาผู้รับเหมา |
| บุคลากรและผู้มาเยือน (หมวด 14) | ผู้มาเยือนปฏิบัติตามข้อกำหนด | บุคลากรทุกคนต้องตระหนักถึงอันตรายที่เกี่ยวกับงานของตน ผู้มาเยือนและผู้รับเหมาต้องได้รับการชี้แจงก่อนเข้าพื้นที่ และไม่มีข้อกำหนดตรวจร่างกายก่อนเข้างานอีกต่อไป แต่ต้องมีขั้นตอนจัดการการเจ็บป่วยที่รวมกฎหมายของประเทศ | ต่ำถึงกลาง เป็นงานอบรมและแก้ระเบียบ |
| การป้องกันการจงใจก่ออันตราย (หมวด 16) | ก่อวินาศกรรม ก่อกวน ก่อการร้าย | ขยายเป็นการกระทำโดยเจตนาทุกรูปแบบ รวมการติดฉลากผิด การปลอมแปลง การแทรกแซงผลิตภัณฑ์ และการโจรกรรม และต้องทำครบสี่ขั้นตั้งแต่เลือกวิธีประเมินจนถึงทบทวน | กลาง การประเมินภัยคุกคามเดิมมักไม่ครอบคลุมกลุ่มใหม่ |
รายละเอียดของแต่ละหมวดอ่านได้จากซีรีส์ของเรา โครงชุดใหม่ · หมวด 4 และ 5 · หมวด 6 · หมวด 7 · หมวด 14 · หมวด 15 ถึง 17
3. แผนถอยหลังเดือนต่อเดือน
ตารางนี้วางบนสมมติฐานว่าวันตรวจอยู่ในเดือนเมษายน 2027 ถ้าวันตรวจของท่านมาก่อน ให้ตัดเดือนจากด้านหน้าออก โดยรวมงานของสองเดือนแรกเข้าด้วยกัน อย่าตัดเดือนกุมภาพันธ์และมีนาคม เพราะการตรวจภายในและการปิดช่องว่างคือสองขั้นที่ตัดไม่ได้
| เดือน | เป้าของเดือน | งานที่ต้องเสร็จ | หลักฐานว่าเสร็จ |
|---|---|---|---|
| ตุลาคม 2569 | ตัดสินใจและวางแผน | ยืนยันวันตรวจกับหน่วยรับรอง · ซื้อชุด ISO 22002 ปี 2025 ทั้ง Part 100 และเล่มรายภาค · ทำตารางเทียบข้อระหว่างชุดเดิมกับชุดใหม่ ใส่ชื่อผู้รับผิดชอบและกำหนดเสร็จทุกช่องว่าง · นำเรื่องเข้าที่ประชุมทบทวนของฝ่ายบริหารเพื่อขอทรัพยากร | ตารางเทียบข้อที่มีชื่อคนและวันที่ครบ |
| พฤศจิกายน 2569 | เริ่มงานหน้างานที่กินเวลานาน | ระบบระบายน้ำ ทำผังทิศทางไหล ประเมินความสามารถรองรับ และสั่งงานแก้ไขถ้าต้องแก้ · จัดพื้นที่เก็บสารเคมีให้แยกและล็อกได้ · ถ้าใช้การแยกด้วยเวลา เริ่มเก็บหลักฐานการทวนสอบตั้งแต่เดือนนี้ | ใบสั่งงานแก้ไขหน้างานออกแล้ว มีกำหนดเสร็จ |
| ธันวาคม 2569 | แก้เอกสารโปรแกรมพื้นฐาน | จัดหมวดระเบียบใหม่ตามเลข 4 ถึง 17 · เขียนเกณฑ์คุณภาพน้ำสามด้าน · เพิ่มมิติความปลอดภัยอาหารในแผนบำรุงรักษา · ทบทวนความเข้มแสงตามวัตถุประสงค์ใหม่ · แก้สัญญาผู้รับเหมาสัตว์พาหะให้มีหลักฐานความสามารถและการขึ้นทะเบียนสารเคมี | ระเบียบชุดใหม่ประกาศใช้ พร้อมบันทึกการอบรมผู้เกี่ยวข้อง |
| มกราคม 2570 | ข้อกำหนดเพิ่มเติมของโครงการ | ขยายการประเมินภัยคุกคามให้ครอบคลุมการติดฉลากผิด การปลอมแปลง และการโจรกรรม · ทบทวนการประเมินความเปราะบางต่อการปลอมปนให้รวมบริการที่จ้างภายนอก · ตั้งตัวชี้วัดวัฒนธรรมความปลอดภัยอาหารและเก็บผลรอบแรก · ทบทวนขั้นตอนแจ้งหน่วยรับรองเมื่อมีเหตุการณ์สำคัญ | เอกสารข้อ 2.5 ทุกหัวข้อทบทวนแล้วในรอบสิบสองเดือน |
| กุมภาพันธ์ 2570 | อบรมและตรวจติดตามภายใน | อบรมทีมความปลอดภัยอาหารเรื่องสิ่งที่เปลี่ยน · อบรมผู้ตรวจติดตามภายในให้ครอบคลุมชุดปี 2025 · ตรวจติดตามภายในครบสามชั้นด้วยเช็กลิสต์ที่อ้างเลขหมวดใหม่ · ให้คนนอกทีมระบบเดินตรวจหน้างานแบบไม่บอกล่วงหน้าหนึ่งครั้ง | รายงานตรวจภายในตาม Version 7 พร้อมรายการแก้ไข |
| มีนาคม 2570 | ปิดช่องว่างและทบทวนฝ่ายบริหาร | ปิดข้อบกพร่องจากการตรวจภายในพร้อมหลักฐานว่าได้ผล · ตรวจรับงานหน้างานที่สั่งไว้ตั้งแต่พฤศจิกายน · ประชุมทบทวนของฝ่ายบริหารที่มีวาระ Version 7 และผลการวิเคราะห์การทวนสอบ | รายงานการประชุมที่ระบุว่าพร้อมรับการตรวจ |
| เมษายน 2570 | สัปดาห์สุดท้ายและวันตรวจ | ใช้รายการตรวจสอบหกสัปดาห์สุดท้ายของเรา · ยืนยันว่าเอกสารที่หน้างานเป็นฉบับปัจจุบันทุกจุด · ซ้อมสอบย้อนกลับหนึ่งรุ่นผลิต · รักษาสภาพหน้างานให้พร้อมทุกวัน เพราะโครงการกำหนดให้มีการตรวจแบบไม่แจ้งล่วงหน้าตามเงื่อนไข | ผ่านวันตรวจโดยไม่มีข้อบกพร่องร้ายแรง |
4. โรงงานบรรจุภัณฑ์อาหารมีงานเพิ่มตรงไหน
โรงงานบรรจุภัณฑ์ที่ใช้ ISO/TS 22002-4:2013 อยู่ ต้องย้ายไปใช้ Part 100 คู่กับ ISO 22002-4:2025 ซึ่งเป็นการเปลี่ยนที่ใหญ่กว่าฝั่งโรงงานอาหาร เพราะเล่มเดิมของบรรจุภัณฑ์เขียนหลายเรื่องไว้ยาวและเฉพาะตัว แต่เล่มใหม่ตัดให้เหลือเฉพาะข้อที่ต่างจากส่วนกลางจริง ๆ
- เรื่องข้อมูลผลิตภัณฑ์และการสื่อสารกับลูกค้า เล่มปี 2013 มีหัวข้อของตนเองที่ยาว ทั้งการแสดงความสอดคล้อง การประเมินผลกระทบเมื่อเปลี่ยนแปลง และการควบคุมข้อมูลที่พิมพ์บนบรรจุภัณฑ์ เล่มใหม่อ้างส่วนกลางซึ่งสั้นกว่ามาก โรงงานควรคงเนื้อหาเดิมไว้ในเอกสารภายในและข้อตกลงกับลูกค้า เพราะลูกค้าปลายทางยังคาดหวังสิ่งเหล่านั้นเหมือนเดิม
- หมวดที่ไม่มีข้อเพิ่ม หลายหมวดของเล่มรายภาคเขียนสั้น ๆ ว่าให้ใช้ข้อกำหนดของ Part 100 ซึ่งหมายความว่าโรงงานต้องเปิด Part 100 เป็นหลักในหมวดเหล่านั้น ไม่ใช่เปิดเล่มรายภาคแล้วเห็นว่าว่างจึงข้ามไป
- ตารางย้ายข้อ เราทำตารางเทียบจาก ISO/TS 22002-4:2013 ไปชุดปี 2025 ไว้แล้ว ใช้เป็นจุดเริ่มของตารางเทียบข้อในเดือนตุลาคมได้ทันที ดู ตารางย้ายข้อ ISO/TS 22002-4 ส่วนโรงงานอาหารดู ตารางย้ายข้อ ISO/TS 22002-1
5. ถ้าเริ่มวันนี้จะทันหรือไม่
คำตอบตรง ๆ แยกตามสถานะของโรงงาน
- ถือใบรับรอง Version 6 และหน้างานอยู่ในสภาพดี ทัน แผนเจ็ดเดือนข้างต้นเผื่อเวลาไว้แล้ว งานหลักคือเอกสารและการอบรม
- ถือใบรับรอง Version 6 แต่ต้องแก้ระบบระบายน้ำหรือโครงสร้างอาคาร ทันถ้าสั่งงานภายในเดือนพฤศจิกายน ถ้าเลยไปถึงต้นปีหน้า ควรคุยกับหน่วยรับรองเรื่องวันตรวจตั้งแต่ตอนนี้ ไม่ใช่รอให้ใกล้
- ยังไม่มีใบรับรอง ไม่ทันวันที่ 30 เมษายน และไม่จำเป็นต้องทัน เพราะการรับรองครั้งแรกของท่านจะเป็น Version 7 อยู่แล้ว สิ่งที่ควรระวังคือช่วงต้นปี 2027 ที่โรงงานจำนวนมากขอคิวตรวจพร้อมกัน การนัดหน่วยรับรองล่วงหน้าจึงสำคัญกว่าปกติ
ก่อนตัดสินใจว่าอยู่กลุ่มใด ใช้ เช็กลิสต์ความพร้อม Version 7 ติ๊กดูก่อนหนึ่งชั่วโมง ผลที่ได้จะบอกว่าท่านอยู่กลุ่มแรกหรือกลุ่มที่สอง ซึ่งต่างกันมากในเรื่องเวลา
คำถามที่พบบ่อย
ใบรับรอง Version 6 ที่ยังไม่หมดอายุ ใช้ต่อได้หลัง 30 เมษายน 2027 หรือไม่
ใบรับรองยังมีผลตามอายุที่ระบุ แต่การตรวจทุกรอบหลังวันนั้นจะตรวจตาม Version 7 รวมถึงการตรวจติดตามของโรงงานที่เพิ่งได้ใบ กำหนดเวลาที่ต้องผ่านการตรวจตาม Version 7 ของแต่ละโรงงาน ขึ้นกับรอบตรวจของท่าน ให้ยืนยันกับหน่วยรับรอง
ต้องซื้อ ISO 22002-100 เพิ่มจากเล่มรายภาคหรือไม่
ต้องใช้ทั้งสองเล่ม เพราะเล่มรายภาคฉบับปี 2025 อ้างข้อกำหนดของ Part 100 ในหลายหมวด โดยไม่เขียนซ้ำ โรงงานที่มีเฉพาะเล่มรายภาคจะเปิดไปเจอหมวดที่เขียนสั้น ๆ ว่าให้ใช้ Part 100 และไม่มีเนื้อหาให้อ่าน
เอกสารเดิมที่อ้างเลขข้อของ ISO/TS ต้องเขียนใหม่ทั้งหมดหรือไม่
ไม่ต้องเขียนใหม่ทั้งหมด แต่ต้องเทียบเลขข้อใหม่ทุกจุดที่อ้าง และเพิ่มเนื้อหาเฉพาะเรื่องที่ชุดใหม่กำหนดเพิ่ม เช่น เกณฑ์คุณภาพน้ำและการประเมินความสามารถของระบบระบายน้ำ วิธีที่เร็วที่สุดคือทำตารางเทียบข้อก่อน แล้วแก้เฉพาะช่องที่ต่าง
ควรขอตรวจตาม Version 7 ก่อน 30 เมษายน 2027 เลยหรือไม่
ถ้าพร้อม ควรขอ เพราะช่วงหลังวันนั้นหน่วยรับรองจะมีคิวแน่นจากโรงงานที่รอถึงนาทีสุดท้าย และการตรวจตาม Version 7 ครั้งแรกในช่วงที่ผู้ตรวจยังมีเวลา มักได้คำแนะนำที่ละเอียดกว่า เงื่อนไขการขอตรวจก่อนกำหนดให้สอบถามหน่วยรับรองของท่าน
แหล่งอ้างอิง
- ข้อกำหนดเพิ่มเติมของ FSSC 22000 Version 7 เผยแพร่โดย Foundation FSSC fssc.com
- ISO 22002-100:2025 iso.org/standard/22002-100
- ISO 22002-1:2025 iso.org/standard/22002-1
- ISO 22002-4:2025 iso.org/standard/83542.html
บทความนี้เขียนขึ้นด้วยถ้อยคำของผู้เขียนเอง เพื่ออธิบายแนวคิดและโครงสร้างของข้อกำหนด ไม่ใช่คำแปลหรือสำเนาของมาตรฐาน การนำไปใช้จริงต้องอ้างอิงมาตรฐานฉบับจริงและกฎหมายที่บังคับใช้เป็นหลัก