ตรวจติดตามภายใน
ISO 14001:2026

หลักการตรวจตามข้อ 9.2

ISO 14001:2026 กำหนดให้องค์กรดำเนินการตรวจประเมินภายในตามช่วงเวลาที่วางแผนไว้ เพื่อให้ได้ข้อมูลว่าระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม

1. สอดคล้องกับข้อกำหนดที่องค์กรกำหนดไว้สำหรับระบบของตนเอง

2. สอดคล้องกับข้อกำหนด ISO 14001:2026

3. ได้รับการนำไปใช้และรักษาไว้อย่างมีประสิทธิผล

โปรแกรมการตรวจต้องกำหนด ความถี่ วิธีการ ความรับผิดชอบ การวางแผน และการรายงานผล โดยพิจารณาความสำคัญด้านสิ่งแวดล้อมของกระบวนการ การเปลี่ยนแปลงที่มีผลต่อองค์กร และผลการตรวจที่ผ่านมา รวมถึงต้องกำหนดวัตถุประสงค์ เกณฑ์ และขอบข่ายของการตรวจแต่ละครั้ง

ขอบข่ายการตรวจประเมิน

สามารถกำหนดให้ครอบคลุมระบบ ISO 14001:2026 ทั้งระบบ ได้แก่

ข้อ 4 บริบทขององค์กร

ประเด็นภายในและภายนอก • สภาพแวดล้อมที่เกี่ยวข้อง • ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย • ความต้องการและความคาดหวัง • ขอบข่ายระบบ

ข้อ 5 ภาวะผู้นำ

ความมุ่งมั่นของผู้บริหาร • นโยบายสิ่งแวดล้อม • บทบาท หน้าที่ และอำนาจ

ข้อ 6 การวางแผน

ประเด็นและผลกระทบสิ่งแวดล้อม • พันธกรณีด้านการปฏิบัติตามข้อกำหนด • ความเสี่ยงและโอกาส • วัตถุประสงค์ด้านสิ่งแวดล้อม • การวางแผนการเปลี่ยนแปลง

ข้อ 7 การสนับสนุน

ทรัพยากร • ความสามารถ • ความตระหนัก • การสื่อสาร • สารสนเทศที่เป็นเอกสาร

ข้อ 8 การดำเนินงาน

การวางแผนและควบคุมการปฏิบัติงาน • ผู้รับเหมาและผู้ให้บริการภายนอก • มุมมองวัฏจักรชีวิต • การเตรียมพร้อมและตอบสนองต่อภาวะฉุกเฉิน

ข้อ 9 การประเมินสมรรถนะ

การติดตามและตรวจวัด • การประเมินการปฏิบัติตามพันธกรณี • การตรวจประเมินภายใน • การทบทวนโดยฝ่ายบริหาร

ข้อ 10 การปรับปรุง

ความไม่สอดคล้อง • การดำเนินการแก้ไข • การทวนสอบประสิทธิผล • การปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง

แนวทางการตรวจของ SP

SP ใช้แนวทางตรวจที่เชื่อมโยงข้อกำหนดกับกระบวนการจริง ไม่ตรวจแยกข้อกำหนดออกจากการทำงานขององค์กร

ตัวอย่างเส้นทางการตรวจ:

ประเด็นสิ่งแวดล้อม

กิจกรรม → ประเด็นสิ่งแวดล้อม → ผลกระทบ → การประเมินนัยสำคัญ → มาตรการควบคุม → ผู้รับผิดชอบ → การปฏิบัติงาน → การตรวจติดตาม → ผลลัพธ์

พันธกรณีด้านการปฏิบัติตามข้อกำหนด

ข้อกำหนดกฎหมาย/ข้อผูกพัน → หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง → วิธีควบคุม → หลักฐานการปฏิบัติ → การประเมินสถานะ → การดำเนินการเมื่อพบช่องว่าง

วัตถุประสงค์ด้านสิ่งแวดล้อม

วัตถุประสงค์ → ตัวชี้วัด → แผนดำเนินงาน → ผู้รับผิดชอบ → ทรัพยากร → ผลการดำเนินงาน → การวิเคราะห์ → การปรับปรุง

เทคนิคที่ใช้ในการตรวจประเมิน

ใช้เทคนิคหลายรูปแบบร่วมกัน ได้แก่

การทบทวนเอกสาร → การสัมภาษณ์ → การสังเกตหน้างาน → การตรวจบันทึก → การสุ่มตัวอย่าง → การติดตามเส้นทางการตรวจ → การตรวจตามกระบวนการ → การเปรียบเทียบข้อกำหนดกับการปฏิบัติงานจริง → การประเมินประสิทธิผล

ตัวอย่างเช่น ผู้ตรวจอาจเริ่มจาก พื้นที่จัดเก็บสารเคมี แล้วติดตามย้อนกลับไปยัง

รายการสารเคมี → การประเมินประเด็นสิ่งแวดล้อม → กฎหมาย → วิธีควบคุม → การอบรมผู้ปฏิบัติงาน → แผนฉุกเฉิน → บันทึกการตรวจ → หลักฐานการปฏิบัติ

แทนการตรวจเฉพาะเอกสารแต่ละฉบับแยกออกจากกัน

ประเด็นสำคัญในการตรวจ

การตรวจสามารถเน้นตามระดับความเสี่ยงและลักษณะกิจกรรมขององค์กร เช่น

บริบทองค์กรและสภาพแวดล้อม

การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

ความหลากหลายทางชีวภาพและระบบนิเวศเมื่อเกี่ยวข้อง

ประเด็นและผลกระทบสิ่งแวดล้อม

ประเด็นสิ่งแวดล้อมที่มีนัยสำคัญ

พันธกรณีด้านการปฏิบัติตามข้อกำหนด

ความเสี่ยงและโอกาส

วัตถุประสงค์ด้านสิ่งแวดล้อม

การวางแผนการเปลี่ยนแปลง

ความสามารถและความตระหนัก

การควบคุมการปฏิบัติงาน

ผู้รับเหมาและผู้ให้บริการภายนอก

มุมมองวัฏจักรชีวิต

การจัดการของเสียและสารเคมี

น้ำเสียและการปล่อยมลพิษ

การใช้พลังงานและทรัพยากร

การเตรียมพร้อมและตอบสนองต่อภาวะฉุกเฉิน

การติดตามและตรวจวัด

การตรวจประเมินภายใน

การทบทวนโดยฝ่ายบริหาร

ความไม่สอดคล้องและการดำเนินการแก้ไข

การจัดทำโปรแกรมและแผนการตรวจ

สำหรับองค์กรที่ต้องการให้ SP สนับสนุนการวางระบบ Internal Audit สามารถช่วยทบทวนหรือจัดทำ โปรแกรมการตรวจประเมินภายใน โดยพิจารณา

กระบวนการ → ความสำคัญด้านสิ่งแวดล้อม → การเปลี่ยนแปลง → ผลการตรวจที่ผ่านมา → ความเสี่ยง → ความถี่ในการตรวจ → ผู้ตรวจ → ช่วงเวลาการตรวจ

สำหรับการตรวจแต่ละครั้ง จะกำหนดให้ชัดเจนว่า

วัตถุประสงค์การตรวจ → ขอบข่าย → เกณฑ์ → กระบวนการ/หน่วยงาน → ผู้ตรวจ → เวลา → วิธีการตรวจ

ซึ่งสอดคล้องกับข้อ 9.2.2 ที่กำหนดให้องค์กรจัดทำและรักษาโปรแกรมการตรวจ รวมถึงกำหนดวัตถุประสงค์ เกณฑ์ และขอบข่ายของการตรวจแต่ละครั้ง

ผู้ตรวจประเมิน

การจัดผู้ตรวจพิจารณาจาก

ความรู้ ISO 14001:2026

ความรู้และความเข้าใจด้านสิ่งแวดล้อม

ทักษะการตรวจประเมิน

ความเข้าใจกระบวนการขององค์กร

ความสามารถในการประเมินหลักฐาน

พร้อมคำนึงถึง ความเป็นกลางและความไม่มีอคติของกระบวนการตรวจ

ISO 14001:2026 กำหนดให้องค์กรเลือกผู้ตรวจและดำเนินการตรวจในลักษณะที่ช่วยให้กระบวนการตรวจมีความเป็นกลางและปราศจากอคติ