เรียบเรียงโดย SP Solution Center ด้วยถ้อยคำของเราเอง โดยเทียบโครงสร้างหัวข้อของเอกสารทั้งสองยุค — ไม่ใช่เอกสารของ ISO ไม่ใช่สำเนาหรือคำแปลของมาตรฐาน ตารางนี้เทียบที่ระดับหมวดและหัวข้อ ถ้อยคำของข้อกำหนดให้อ่านจากเล่มจริงที่องค์กรถืออยู่
ปัญหาแรกของคนที่ต้องเปลี่ยนผ่าน ไม่ใช่ว่าข้อกำหนดใหม่ยากขึ้นหรือไม่
แต่คือ “ระเบียบปฏิบัติที่เราเขียนอ้างข้อ 11 ของฉบับเดิม ตอนนี้ต้องอ้างข้อไหน”
ตอนนี้จึงเป็นตารางย้ายข้อทั้ง 18 หมวดของ ISO/TS 22002-1:2009 ว่าไปโผล่ที่ใดในชุดปี 2025
1. ข่าวดีก่อนดูตาราง — เลขข้อของสองเล่มใหม่ตรงกัน
ISO 22002-100:2025 กับ ISO 22002-1:2025 ใช้โครงเลขข้อชุดเดียวกัน หมวด 4 ของทั้งสองเล่มคือการก่อสร้างและผังอาคารเหมือนกัน หมวด 13 คือการทำความสะอาดและการฆ่าเชื้อเหมือนกัน
ความต่างอยู่ที่ว่าเล่มรายภาคส่วนมีหัวข้อย่อยเพิ่มเข้ามาใต้หมวดเดียวกัน และมีหมวด 17 การนำกลับไปแก้ไข ซึ่งไม่มีในเล่มส่วนกลาง
ผลในทางปฏิบัติ — เวลาทำตารางเทียบข้อกำหนดกับระเบียบปฏิบัติภายใน ท่านไม่ต้องทำสองตารางแยกกัน ใช้ตารางเดียวเรียงตามเลขข้อ 4 ถึง 17 แล้วเพิ่มคอลัมน์เดียวว่าข้อนั้นมาจากเล่มใด เวลาอ่านก็เปิดสองเล่มที่หมวดเดียวกันวางคู่กันได้เลย
2. ตารางย้ายข้อ — 18 หมวดของฉบับ 2009 ไปอยู่ที่ใด
| ข้อเดิม | ชื่อหมวดเดิม | ข้อใหม่ | อยู่เล่มใด | สิ่งที่เปลี่ยนไป |
|---|---|---|---|---|
| 4 | การก่อสร้างและผังอาคาร | 4 | เล่มส่วนกลาง -100 | ชื่อหมวดคงเดิม เนื้อหาแยกเป็นขอบเขตพื้นที่ สภาพแวดล้อม และการก่อสร้าง |
| 5 | ผังสถานประกอบการและพื้นที่ทำงาน | 5 | เล่มส่วนกลาง -100 | เปลี่ยนชื่อเป็นการออกแบบและผังของสิ่งอำนวยความสะดวกและพื้นที่ทำงาน เพิ่มหัวข้อการจัดเก็บอาหาร บรรจุภัณฑ์ ส่วนผสม และสารเคมี |
| 6 | สาธารณูปโภค — อากาศ น้ำ พลังงาน | 6 | เล่มส่วนกลาง -100 | จัดใหม่เป็น น้ำ น้ำแข็งและไอน้ำ · อากาศและการระบายอากาศ · อากาศอัดและก๊าซอื่น · แสงสว่าง |
| 7 | การกำจัดของเสีย | 8 | เล่มส่วนกลาง -100 | ขยายขอบเขตเป็นของเสีย การจัดการการสูญเสียอาหารและของเสียจากอาหาร และการนำกลับมาใช้ใหม่ |
| 8 | ความเหมาะสม การทำความสะอาด และการบำรุงรักษาเครื่องมือ | 9 และ 13 | เล่มส่วนกลาง -100 | ถูกแยกออกเป็นสองหมวด คือความเหมาะสมและการบำรุงรักษาเครื่องมือ กับการทำความสะอาดและการฆ่าเชื้อ |
| 9 | การจัดการวัสดุที่จัดซื้อ | 10 | เล่มส่วนกลาง -100 | จัดใหม่เป็นการคัดเลือกและบริหารผู้ส่งมอบ กับการควบคุมวัสดุขาเข้า |
| 10 | มาตรการป้องกันการปนเปื้อนข้าม | 12 | ทั้ง -100 และ -1 | ตัดคำว่าข้ามออกจากชื่อหมวด และแยกประเภทการปนเปื้อนเป็นหัวข้อย่อยของตนเองในเล่มรายภาคส่วน |
| 11 | การทำความสะอาดและการฆ่าเชื้อ | 13 | ทั้ง -100 และ -1 | แยกเป็นสารและอุปกรณ์ทำความสะอาด กับโปรแกรมการทำความสะอาด ส่วนระบบทำความสะอาดแบบไม่ถอดชิ้นส่วนอยู่ในเล่มโรงงานผลิตอาหาร |
| 12 | การควบคุมสัตว์พาหะ | 7 | เล่มส่วนกลาง -100 | ขยายเป็นหกหัวข้อย่อย ตั้งแต่โปรแกรม การป้องกันการเข้าถึง แหล่งอาศัย การเฝ้าระวังและตรวจจับ ไปจนถึงการควบคุมและกำจัด |
| 13 | สุขลักษณะบุคลากรและสิ่งอำนวยความสะดวก | 14 | เล่มส่วนกลาง -100 | ขยายเป็นแปดหัวข้อย่อย เพิ่มพฤติกรรมของบุคลากร และผู้มาเยือนกับผู้ให้บริการภายนอกเป็นหัวข้อของตนเอง |
| 14 | การนำกลับไปแก้ไข (Rework) | 17 | เล่มรายภาคส่วน -1 | ย้ายไปอยู่ท้ายเล่ม และอยู่เฉพาะในเล่มรายภาคส่วน ไม่อยู่ในเล่มส่วนกลาง |
| 15 | ขั้นตอนการเรียกคืนผลิตภัณฑ์ | — | ไม่มีหมวดนี้แล้ว | ไม่ปรากฏเป็นหมวดในชุดปี 2025 ให้ตรวจว่าขั้นตอนการถอนคืนและเรียกคืนของท่านยังมีอยู่ในระบบตาม ISO 22000 |
| 16 | การจัดเก็บในคลังสินค้า | 11 | เล่มส่วนกลาง -100 | รวมกับการส่งมอบและการขนส่งเป็นหมวดเดียว ครอบคลุมทั้งการจัดเก็บ การจ่ายออก และการขนส่ง |
| 17 | ข้อมูลผลิตภัณฑ์และการรับรู้ของผู้บริโภค | 15 | เล่มส่วนกลาง -100 | ชื่อหมวดกระชับขึ้นเป็นข้อมูลผลิตภัณฑ์และผู้บริโภค |
| 18 | การป้องกันการก่อการร้ายทางอาหารและการเฝ้าระวังชีวภาพ | 16 | เล่มส่วนกลาง -100 | เพิ่มเรื่องการป้องกันการทุจริตด้านอาหารเข้ามาในหมวดเดียวกัน แยกเป็นการป้องกันโดยเจตนา กับการป้องกันการทุจริต |
คอลัมน์อยู่เล่มใดหมายถึงเล่มที่ข้อกำหนดหลักของหมวดนั้นอยู่ หมวดที่ระบุว่าทั้งสองเล่ม แปลว่ามีข้อกำหนดในเล่มส่วนกลาง และมีหัวข้อย่อยเพิ่มเติมในเล่มรายภาคส่วนด้วย
3. สี่การเปลี่ยนแปลงที่กระทบงานจริงมากที่สุด
หนึ่ง หมวดเครื่องมือถูกผ่าครึ่ง ฉบับเดิมรวมความเหมาะสม การทำความสะอาด และการบำรุงรักษาเครื่องมือไว้ในหมวดเดียวคือข้อ 8 ชุดใหม่แยกเป็นหมวด 9 สำหรับความเหมาะสมและการบำรุงรักษา และหมวด 13 สำหรับการทำความสะอาดและการฆ่าเชื้อ โรงงานที่เขียนระเบียบปฏิบัติรวมสองเรื่องนี้ไว้ในฉบับเดียว ต้องตัดสินใจว่าจะแยกเอกสารตามหมวดใหม่ หรือคงเอกสารเดิมไว้แล้วอ้างสองหมวดในตารางเทียบ
สอง การควบคุมสัตว์พาหะเลื่อนขึ้นมาอยู่ต้นเล่ม จากข้อ 12 มาเป็นหมวด 7 และขยายจากหมวดสั้น ๆ เป็นหกหัวข้อย่อย การเลื่อนตำแหน่งไม่ได้ทำให้ข้อกำหนดเข้มขึ้นในตัวเอง แต่ทำให้ทุกการอ้างอิงเลขข้อเดิมผิดหมด
สาม การเรียกคืนผลิตภัณฑ์หายไปจากชุด PRP ฉบับเดิมมีหมวดขั้นตอนการเรียกคืนอยู่ที่ข้อ 15 แต่ชุดปี 2025 ไม่มีหมวดนี้ เรื่องการถอนคืนและการเรียกคืนโดยทั่วไปเป็นสิ่งที่โรงงานครอบคลุมไว้ในระบบการจัดการตาม ISO 22000 อยู่แล้ว สิ่งที่ต้องทำคือตรวจว่าขั้นตอนนั้นยังอยู่ในระบบเอกสารของท่านจริง ไม่ใช่หายไปพร้อมกับหมวดที่ถูกยกเลิก
สี่ การป้องกันการทุจริตด้านอาหารถูกผนวกเข้ามา ฉบับเดิมหมวด 18 พูดเฉพาะการป้องกันการก่อการร้ายทางอาหารและการเฝ้าระวังชีวภาพ ชุดใหม่รวมการป้องกันการทุจริตด้านอาหารไว้ในหมวดเดียวกันคือหมวด 16 โรงงานที่ทำการประเมินความเปราะบางไว้แล้วเพราะโครงการรับรองกำหนด จะพบว่างานส่วนนี้มีอยู่แล้ว ส่วนโรงงานที่ทำเฉพาะ PRP ตามฉบับเดิม จะต้องเพิ่มเรื่องนี้เข้ามา
4. หัวข้อที่มีเฉพาะในเล่มโรงงานผลิตอาหาร
เมื่อยกข้อกำหนดส่วนกลางออกไปแล้ว สิ่งที่เหลืออยู่ในเล่มรายภาคส่วนคือเรื่องที่เป็นลักษณะเฉพาะของโรงงานผลิตอาหาร กลุ่มนี้คือส่วนที่ต้องอ่านเพิ่มจากเล่มส่วนกลาง
| ข้อ | หัวข้อ | สาระ |
|---|---|---|
| 6.6 | สารเคมีสำหรับหม้อไอน้ำ | ควบคุมสารเคมีที่ใช้กับไอน้ำซึ่งอาจสัมผัสอาหาร |
| 12.2 | การปนเปื้อนทางจุลชีววิทยา | แยกเป็นหัวข้อของตนเอง รวมถึงการแบ่งพื้นที่ตามความเสี่ยง |
| 12.3 | การควบคุมสารก่อภูมิแพ้ | ยกระดับเป็นหัวข้อย่อยเต็มรูปแบบ จากเดิมที่แทรกอยู่ในหมวดการปนเปื้อนข้าม |
| 12.4 | การปนเปื้อนทางกายภาพ | รวมการควบคุมแก้ว พลาสติกแข็งเปราะ และการตรวจจับสิ่งแปลกปลอม |
| 12.5 | การปนเปื้อนทางเคมี | แยกจากกายภาพอย่างชัดเจน |
| 13.4 | ระบบทำความสะอาดแบบไม่ถอดชิ้นส่วน (CIP) | เป็นหัวข้อย่อยของตนเองในเล่มโรงงานผลิตอาหาร |
| 17 | การนำกลับไปแก้ไข (Rework) | ทั้งหมวด รวมถึงการจัดเก็บ การบ่งชี้ และการสอบกลับ |
จุดที่ต้องระวังที่สุดในตารางนี้คือสารก่อภูมิแพ้ ฉบับเดิมพูดถึงสารก่อภูมิแพ้ในบริบทของการปนเปื้อนข้าม ชุดใหม่ยกขึ้นมาเป็นหัวข้อย่อยของตนเองในหมวด 12 โรงงานที่เคยเขียนเรื่องนี้แทรกไว้ในระเบียบปฏิบัติเรื่องการปนเปื้อนข้าม ควรใช้จังหวะนี้แยกออกมาเป็นเอกสารของตนเอง เพราะจะทำให้ตรวจติดตามภายในและตอบผู้ตรวจได้ตรงกว่า
5. ลำดับงานที่เราแนะนำ
| ขั้น | ทำอย่างไร |
|---|---|
| ทำทะเบียนเอกสารที่อ้างฉบับเดิม | ค้นคำว่า 22002 ในระบบเอกสารทั้งหมด ทั้งคู่มือ ระเบียบปฏิบัติ แบบฟอร์ม เช็กลิสต์ตรวจติดตามภายใน และสไลด์อบรม |
| แปลงเลขข้อด้วยตารางในตอนนี้ | ไล่ทีละฉบับแล้วเปลี่ยนการอ้างอิง พร้อมระบุว่าข้อนั้นมาจากเล่มส่วนกลางหรือเล่มรายภาคส่วน |
| เติมสามเรื่องที่เพิ่มเข้ามา | การป้องกันการทุจริตด้านอาหาร การจัดการการสูญเสียอาหารและของเสียจากอาหาร และการนำวัสดุกลับมาใช้ใหม่ |
| ยืนยันว่าการเรียกคืนยังอยู่ | ตรวจว่าขั้นตอนการถอนคืนและเรียกคืนยังอยู่ในระบบ แม้จะไม่ใช่หมวดหนึ่งของชุด PRP อีกต่อไป |
| ทบทวนว่าตรงกับหน้างานจริงหรือไม่ | ใช้จังหวะที่ต้องแก้เอกสารอยู่แล้ว ตรวจว่าสิ่งที่เขียนไว้กับสิ่งที่ทำจริงยังเป็นเรื่องเดียวกัน |
งานนี้ไม่ยากในเชิงเทคนิค แต่กินเวลาเพราะต้องไล่เอกสารให้ครบ เรารับตั้งแต่ทำทะเบียนเอกสารที่ต้องแก้ ปรับตารางเทียบข้อกำหนด ไปจนถึงอบรมทีมงานให้อ่านโครงใหม่เป็น
- อบรม ISO 22002-1:2025โปรแกรมพื้นฐานสำหรับโรงงานผลิตอาหาร
- อบรม ISO 22002-100:2025ข้อกำหนดส่วนกลางที่ทุกภาคส่วนต้องใช้
- ที่ปรึกษาวางระบบ ISO 22000ให้โปรแกรมพื้นฐานกับการวิเคราะห์อันตรายทำงานร่วมกัน
- ไล่หมวด PRP โรงงานผลิตอาหารตาม ISO 22002-1:2025ดูภาพรวมของหมวดทั้งหมดในเล่มปัจจุบัน
ตารางในบทความนี้จัดทำขึ้นโดยเทียบโครงสร้างหัวข้อของเอกสารทั้งสองยุคด้วยถ้อยคำของเราเอง ไม่ใช่สำเนา คำแปล หรือตารางเทียบอย่างเป็นทางการของ ISO และไม่ใช่การรับประกันผลการตรวจ การเทียบทำที่ระดับหมวดและหัวข้อ ซึ่งเพียงพอสำหรับการปรับการอ้างอิงในเอกสาร แต่การตรวจว่าข้อกำหนดย่อยเปลี่ยนถ้อยคำอย่างไร ต้องอ่านจากเล่มจริงที่องค์กรถืออยู่ กำหนดเวลาการบังคับใช้ของโครงการรับรองให้ยืนยันกับหน่วยรับรอง
บทความนี้เขียนขึ้นด้วยถ้อยคำของผู้เขียนเอง เพื่ออธิบายแนวคิดและโครงสร้างของข้อกำหนด ไม่ใช่คำแปลหรือสำเนาของมาตรฐาน การนำไปใช้จริงต้องอ้างอิงมาตรฐานฉบับจริงและกฎหมายที่บังคับใช้เป็นหลัก