เรียบเรียงโดย SP Solution Center ด้วยถ้อยคำของเราเอง โดยเทียบโครงสร้างหัวข้อของเอกสารทั้งสองยุค — ไม่ใช่เอกสารของ ISO ไม่ใช่สำเนาหรือคำแปลของมาตรฐาน ตารางนี้เทียบที่ระดับหมวดและหัวข้อ ถ้อยคำของข้อกำหนดให้อ่านจากเล่มจริงที่องค์กรถืออยู่
โรงงานผลิตบรรจุภัณฑ์อาหารเจอการเปลี่ยนแปลงหนักกว่าโรงงานผลิตอาหารหนึ่งชั้น
เพราะฉบับเดิมเก็บข้อกำหนดทั้งหมดไว้ใต้หมวดเดียวคือ ข้อ 4 โปรแกรมพื้นฐานทั่วไป แล้วไล่เป็น 4.1 ถึง 4.15
ชุดปี 2025 ยกทุกหัวข้อขึ้นมาเป็นหมวดระดับบนสุด ซึ่งแปลว่าการอ้างอิงเลขข้อเดิมทุกจุดต้องเปลี่ยน
1. สิ่งที่เปลี่ยนก่อนถึงเนื้อหา — ระดับของเลขข้อ
ISO/TS 22002-4:2013 จัดข้อกำหนดทั้งหมดเป็นหัวข้อย่อยใต้ข้อ 4 เพียงข้อเดียว ตั้งแต่ 4.1 สถานประกอบการ ไปจนถึง 4.15 การป้องกันการก่อการร้ายทางอาหาร
ISO 22002-4:2025 เลิกโครงแบบนั้น แล้วใช้โครงเลขข้อชุดเดียวกับ ISO 22002-100:2025 และ ISO 22002-1:2025 คือหมวด 4 ถึง 17 หัวข้อย่อยจึงกลายเป็นหมวดของตนเอง
ผลในทางปฏิบัติ — โรงงานบรรจุภัณฑ์ที่เคยเขียนตารางเทียบข้อกำหนดว่า ระเบียบปฏิบัติฉบับนี้ตอบข้อ 4.9 จะพบว่าเลขข้อนั้นไม่มีความหมายในชุดใหม่อีกต่อไป ไม่ใช่แค่เลขเลื่อน แต่เป็นการเปลี่ยนระดับของเลขข้อทั้งชุด จึงควรทำตารางแปลงเลขข้อทีเดียวให้ครบ แทนที่จะไล่แก้ทีละฉบับเมื่อนึกได้
2. ตารางย้ายข้อ — 15 หัวข้อของฉบับ 2013 ไปอยู่ที่ใด
| ข้อเดิม | ชื่อหัวข้อเดิม | ข้อใหม่ | อยู่เล่มใด | สิ่งที่เปลี่ยนไป |
|---|---|---|---|---|
| 4.1 | สถานประกอบการ | 4 | เล่มส่วนกลาง -100 | เปลี่ยนชื่อเป็นการก่อสร้างและผังอาคาร แยกเป็นขอบเขตพื้นที่ สภาพแวดล้อม และการก่อสร้าง |
| 4.2 | ผังและพื้นที่ทำงาน | 5 | เล่มส่วนกลาง -100 | เพิ่มหัวข้อการจัดเก็บอาหาร วัสดุบรรจุภัณฑ์ ส่วนผสม และสารเคมี เข้ามาเป็นหัวข้อย่อยของตนเอง |
| 4.3 | สาธารณูปโภค | 6 | เล่มส่วนกลาง -100 | แยกเป็น น้ำ น้ำแข็งและไอน้ำ · อากาศและการระบายอากาศ · อากาศอัดและก๊าซอื่น · แสงสว่าง |
| 4.4 | การกำจัดของเสีย | 8 | เล่มส่วนกลาง -100 | ขยายขอบเขตเป็นของเสีย การจัดการการสูญเสียอาหารและของเสียจากอาหาร และการนำวัสดุกลับมาใช้ใหม่ |
| 4.5 | ความเหมาะสม การทำความสะอาด และการบำรุงรักษาเครื่องมือ | 9 และ 13 | เล่มส่วนกลาง -100 | ถูกแยกออกเป็นสองหมวด คือความเหมาะสมและการบำรุงรักษาเครื่องมือ กับการทำความสะอาดและการฆ่าเชื้อ |
| 4.6 | การจัดการวัสดุและบริการที่จัดซื้อ | 10 | เล่มส่วนกลาง -100 | ชื่อหมวดกระชับเป็นการจัดการวัสดุที่จัดซื้อ จัดใหม่เป็นการคัดเลือกและบริหารผู้ส่งมอบ กับการควบคุมวัสดุขาเข้า |
| 4.7 | มาตรการป้องกันการปนเปื้อน | 12 | ทั้ง -100 และ -4 | ข้อกำหนดทั่วไปอยู่เล่มส่วนกลาง ส่วนประเภทการปนเปื้อนที่เป็นเรื่องของบรรจุภัณฑ์แยกเป็นหัวข้อย่อยในเล่มรายภาคส่วน |
| 4.8 | การทำความสะอาด | 13 | เล่มส่วนกลาง -100 | ชื่อหมวดขยายเป็นการทำความสะอาดและการฆ่าเชื้อ แยกเป็นสารและอุปกรณ์ทำความสะอาด กับโปรแกรมการทำความสะอาด |
| 4.9 | การควบคุมสัตว์พาหะ | 7 | เล่มส่วนกลาง -100 | ขยายเป็นหกหัวข้อย่อย ตั้งแต่โปรแกรม การป้องกันการเข้าถึง แหล่งอาศัย การเฝ้าระวังและตรวจจับ ไปจนถึงการควบคุมและกำจัด |
| 4.10 | สุขลักษณะบุคลากรและสิ่งอำนวยความสะดวก | 14 | เล่มส่วนกลาง -100 | ขยายเป็นแปดหัวข้อย่อย เพิ่มพฤติกรรมของบุคลากร และผู้มาเยือนกับผู้ให้บริการภายนอกเป็นหัวข้อของตนเอง |
| 4.11 | การนำกลับไปแก้ไข (Rework) | 17 | เล่มรายภาคส่วน -4 | ย้ายไปท้ายเล่มและอยู่เฉพาะในเล่มรายภาคส่วน ชื่อหมวดเปลี่ยนเป็นการใช้วัสดุที่นำกลับไปแก้ไข |
| 4.12 | ขั้นตอนการถอนคืนผลิตภัณฑ์ | — | ไม่มีหมวดนี้แล้ว | ไม่ปรากฏเป็นหมวดในชุดปี 2025 ให้ตรวจว่าขั้นตอนการถอนคืนของท่านยังมีอยู่ในระบบตาม ISO 22000 |
| 4.13 | การจัดเก็บและการขนส่ง | 11 | เล่มส่วนกลาง -100 | ขยายชื่อเป็นการจัดเก็บ รวมถึงคลังสินค้า และการขนส่ง แยกการจ่ายออกเป็นหัวข้อย่อยของตนเอง |
| 4.14 | ข้อมูลบรรจุภัณฑ์อาหารและการสื่อสารกับลูกค้า | 15 | เล่มส่วนกลาง -100 | รวมเข้ากับหมวดกลางชื่อข้อมูลผลิตภัณฑ์และผู้บริโภค ซึ่งใช้ร่วมกับภาคส่วนอื่น |
| 4.15 | การป้องกันการก่อการร้ายทางอาหาร | 16 | เล่มส่วนกลาง -100 | เพิ่มเรื่องการป้องกันการทุจริตด้านอาหารเข้ามาในหมวดเดียวกัน แยกเป็นการป้องกันโดยเจตนา กับการป้องกันการทุจริต |
คอลัมน์อยู่เล่มใดหมายถึงเล่มที่ข้อกำหนดหลักของหมวดนั้นอยู่ หมวดที่ระบุว่าทั้งสองเล่ม แปลว่ามีข้อกำหนดทั่วไปในเล่มส่วนกลาง และมีหัวข้อย่อยเพิ่มเติมในเล่มบรรจุภัณฑ์ด้วย
3. สี่การเปลี่ยนแปลงที่กระทบโรงงานบรรจุภัณฑ์มากที่สุด
หนึ่ง ขอบเขตของมาตรฐานกว้างขึ้น ฉบับปี 2013 ระบุขอบเขตไว้ที่การผลิตบรรจุภัณฑ์อาหาร ส่วนฉบับปี 2025 ระบุขอบเขตครอบคลุมการผลิตบรรจุภัณฑ์อาหารและอาหารสัตว์ โรงงานที่ผลิตบรรจุภัณฑ์ให้สายอาหารสัตว์ด้วย จะพบว่าเล่มนี้พูดถึงงานของตนตรงกว่าเดิม
สอง การแพร่กระจายของสารถูกยกเป็นหัวข้อของตนเอง เรื่องสารจากวัสดุบรรจุภัณฑ์ที่เคลื่อนย้ายเข้าสู่อาหาร คือความเสี่ยงที่เป็นลักษณะเฉพาะของอุตสาหกรรมนี้ ชุดปี 2025 จัดให้เป็นหัวข้อย่อยของตนเองในหมวดการป้องกันการปนเปื้อน โรงงานที่เคยพูดถึงเรื่องนี้ปนอยู่ในข้อกำหนดวัตถุดิบ ควรใช้จังหวะนี้แยกออกมาให้เห็นเป็นเรื่องเดียว พร้อมหลักฐานว่าประเมินและควบคุมอย่างไร
สาม หมวดเครื่องมือถูกผ่าครึ่ง ฉบับเดิมรวมความเหมาะสม การทำความสะอาด และการบำรุงรักษาเครื่องมือไว้ที่ 4.5 ข้อเดียว ชุดใหม่แยกเป็นหมวด 9 สำหรับความเหมาะสมและการบำรุงรักษา และหมวด 13 สำหรับการทำความสะอาดและการฆ่าเชื้อ โรงงานที่มีระเบียบปฏิบัติฉบับเดียวคลุมทั้งสองเรื่อง ต้องเลือกว่าจะแยกเอกสารตามหมวดใหม่ หรือคงเอกสารเดิมแล้วอ้างสองหมวดในตารางเทียบ
สี่ ขั้นตอนการถอนคืนไม่มีหมวดรองรับแล้ว ฉบับเดิมมีข้อ 4.12 ว่าด้วยขั้นตอนการถอนคืน แต่ชุดปี 2025 ไม่มีหมวดนี้ โรงงานที่ทำระบบตาม ISO 22000 จะมีขั้นตอนการถอนคืนและเรียกคืนอยู่ในระบบอยู่แล้ว สิ่งที่ต้องทำคือตรวจว่าขั้นตอนนั้นยังอยู่จริงและยังทดสอบตามรอบ ไม่ใช่ปล่อยให้หายไปพร้อมกับหัวข้อที่ถูกยกเลิก
4. หัวข้อที่มีเฉพาะในเล่มบรรจุภัณฑ์
เมื่อยกข้อกำหนดส่วนกลางออกไปไว้ในเล่ม -100 แล้ว สิ่งที่เหลืออยู่ใน ISO 22002-4:2025 คือเรื่องที่เป็นลักษณะเฉพาะของการผลิตบรรจุภัณฑ์ กลุ่มนี้คือส่วนที่ต้องอ่านเพิ่มจากเล่มส่วนกลาง
| ข้อ | หัวข้อ | สาระ |
|---|---|---|
| 12.2 | การปนเปื้อนทางเคมี | แยกเป็นหัวข้อของตนเอง ครอบคลุมสารเคมีที่อาจเข้าสู่วัสดุบรรจุภัณฑ์ระหว่างการผลิต |
| 12.3 | การปนเปื้อนทางกายภาพ | การควบคุมสิ่งแปลกปลอมในสายการผลิตบรรจุภัณฑ์ |
| 12.4 | การแพร่กระจายของสาร (Migration) | หัวข้อที่มีเฉพาะในเล่มบรรจุภัณฑ์ ว่าด้วยสารจากวัสดุบรรจุภัณฑ์ที่อาจเคลื่อนย้ายเข้าสู่อาหาร |
| 17 | การใช้วัสดุที่นำกลับไปแก้ไข | ทั้งหมวด อยู่เฉพาะในเล่มรายภาคส่วน ไม่อยู่ในเล่มส่วนกลาง |
สิ่งที่หายไปจากเล่มปี 2013 และควรรู้ว่าหายไปไหน ฉบับปี 2013 มีภาคผนวกเชิงข้อมูลว่าด้วยการเทียบรายการที่เกี่ยวกับการออกแบบและพัฒนาบรรจุภัณฑ์อาหาร ซึ่งไม่ปรากฏในฉบับปี 2025 งานออกแบบและพัฒนาบรรจุภัณฑ์จึงไม่ได้ถูกกำกับด้วยภาคผนวกของชุด PRP อีกต่อไป โรงงานที่ใช้ภาคผนวกนั้นเป็นกรอบทำงาน ควรย้ายเนื้อหาไปผูกกับกระบวนการออกแบบและพัฒนาในระบบการจัดการของตนเอง เพื่อไม่ให้ขั้นตอนที่เคยทำอยู่หลุดหายไป
5. เทียบกันตรง ๆ — เล่มโรงงานอาหารกับเล่มบรรจุภัณฑ์ต่างกันตรงไหน
ทั้งสองเล่มใช้โครงเลขข้อชุดเดียวกันและใช้คู่กับเล่มส่วนกลางเหมือนกัน ความต่างอยู่ที่หัวข้อย่อยที่แต่ละภาคส่วนต้องมีเพิ่ม ซึ่งสะท้อนความเสี่ยงคนละแบบ
| หัวข้อย่อยเฉพาะภาคส่วน | ISO 22002-1 โรงงานอาหาร | ISO 22002-4 บรรจุภัณฑ์ |
|---|---|---|
| 6.6 สารเคมีสำหรับหม้อไอน้ำ | มี | ไม่มี |
| 12.2 การปนเปื้อนทางจุลชีววิทยา | มี | ไม่มี |
| 12.3 การควบคุมสารก่อภูมิแพ้ | มี | ไม่มี |
| 12.x การปนเปื้อนทางกายภาพ | มี | มี |
| 12.x การปนเปื้อนทางเคมี | มี | มี |
| 12.4 การแพร่กระจายของสาร (Migration) | ไม่มี | มี |
| 13.4 ระบบทำความสะอาดแบบไม่ถอดชิ้นส่วน (CIP) | มี | ไม่มี |
| 17 การนำกลับไปแก้ไข | มี | มี (ชื่อหมวดต่างกัน) |
ตารางนี้เทียบเฉพาะหัวข้อย่อยที่เป็นลักษณะเฉพาะของแต่ละภาคส่วน หมวดหลักตั้งแต่ 4 ถึง 16 ทั้งสองเล่มมีเหมือนกัน เพราะข้อกำหนดหลักอยู่ในเล่มส่วนกลาง
อ่านตารางนี้อย่างไรให้เป็นประโยชน์ — โรงงานที่ผลิตทั้งอาหารและบรรจุภัณฑ์ในนิติบุคคลเดียวกัน หรือกลุ่มบริษัทที่มีทั้งสองแบบ สามารถวางระบบเอกสารส่วนกลางร่วมกันได้ตามหมวด 4 ถึง 16 แล้วแยกเฉพาะหัวข้อย่อยตามตารางข้างต้นออกเป็นเอกสารของแต่ละโรงงาน ซึ่งประหยัดแรงกว่าการทำระบบสองชุดแยกขาดจากกัน
6. ลำดับงานที่เราแนะนำสำหรับโรงงานบรรจุภัณฑ์
| ขั้น | ทำอย่างไร |
|---|---|
| ค้นหาการอ้างอิงแบบ 4.x ให้ครบ | ค้นคำว่า 22002 และรูปแบบเลขข้อ 4 จุด ในคู่มือ ระเบียบปฏิบัติ แบบฟอร์ม เช็กลิสต์ตรวจติดตามภายใน และสไลด์อบรม |
| แปลงเลขข้อด้วยตารางในตอนนี้ | เปลี่ยนจากเลขระดับหัวข้อย่อยเป็นเลขระดับหมวด พร้อมระบุว่าข้อนั้นมาจากเล่มส่วนกลางหรือเล่มบรรจุภัณฑ์ |
| ตั้งเรื่องการแพร่กระจายของสารให้ชัด | รวบรวมสิ่งที่ทำอยู่แล้ว ทั้งข้อมูลจากผู้ส่งมอบวัตถุดิบ ผลทดสอบ และเงื่อนไขการใช้งานที่แจ้งลูกค้า ให้เห็นเป็นเรื่องเดียว |
| เติมการป้องกันการทุจริตด้านอาหาร | ฉบับเดิมพูดถึงเฉพาะการป้องกันโดยเจตนา ชุดใหม่รวมการป้องกันการทุจริตไว้ในหมวดเดียวกัน |
| ยืนยันว่าการถอนคืนยังอยู่ | ตรวจว่าขั้นตอนการถอนคืนยังอยู่ในระบบและยังทดสอบตามรอบ แม้จะไม่ใช่หัวข้อหนึ่งของชุด PRP อีกต่อไป |
| ย้ายงานออกแบบและพัฒนาไปผูกกับกระบวนการ | เนื้อหาที่เคยอิงภาคผนวกของฉบับเดิม ให้ย้ายไปผูกกับขั้นตอนการออกแบบและพัฒนาผลิตภัณฑ์ในระบบการจัดการ |
งานที่กินเวลาที่สุดคือการแปลงการอ้างอิงเลขข้อแบบ 4.x ทั้งระบบให้ครบ เรารับตั้งแต่ทำทะเบียนเอกสารที่ต้องแก้ ปรับตารางเทียบข้อกำหนด ไปจนถึงอบรมทีมงานให้อ่านโครงใหม่เป็น
- อบรม ISO 22002-4:2025โปรแกรมพื้นฐานสำหรับโรงงานผลิตบรรจุภัณฑ์อาหาร
- อบรม ISO 22002-100:2025ข้อกำหนดส่วนกลางที่ทุกภาคส่วนต้องใช้
- ที่ปรึกษาวางระบบ ISO 22000ให้โปรแกรมพื้นฐานกับการวิเคราะห์อันตรายทำงานร่วมกัน
- ตารางย้ายข้อของโรงงานผลิตอาหารตอนที่ 2 ของซีรีส์ สำหรับสายผลิตอาหาร
ตารางในบทความนี้จัดทำขึ้นโดยเทียบโครงสร้างหัวข้อของเอกสารทั้งสองยุคด้วยถ้อยคำของเราเอง ไม่ใช่สำเนา คำแปล หรือตารางเทียบอย่างเป็นทางการของ ISO และไม่ใช่การรับประกันผลการตรวจ การเทียบทำที่ระดับหมวดและหัวข้อ ซึ่งเพียงพอสำหรับการปรับการอ้างอิงในเอกสาร แต่การตรวจว่าข้อกำหนดย่อยเปลี่ยนถ้อยคำอย่างไร ต้องอ่านจากเล่มจริงที่องค์กรถืออยู่ กำหนดเวลาการบังคับใช้ของโครงการรับรองให้ยืนยันกับผู้ให้การรับรองของท่าน
บทความนี้เขียนขึ้นด้วยถ้อยคำของผู้เขียนเอง เพื่ออธิบายแนวคิดและโครงสร้างของข้อกำหนด ไม่ใช่คำแปลหรือสำเนาของมาตรฐาน การนำไปใช้จริงต้องอ้างอิงมาตรฐานฉบับจริงและกฎหมายที่บังคับใช้เป็นหลัก
