ข้ามไปเนื้อหาหลัก
SP Solution CenterSP SOLUTION CENTERStandards · Consulting · Training
Part 117 ก่อนเรียน PCQI

การปฏิบัติและสิ่งอำนวยความสะดวกด้านสุขาภิบาล
ตาม 21 CFR 117.35 และ 117.37

5 กันยายน 2026โดยทีมที่ปรึกษา SP Solution Center
ซีรีส์ อ่าน 21 CFR Part 117 ก่อนเข้าเรียน PCQI · ตอนที่ 6 จาก 20 · ดูสารบัญทั้งหมด

เรียบเรียงโดย SP Solution Center — ไม่ใช่เอกสารของ U.S. FDA หรือ FSPCA และเราไม่ได้รับมอบอำนาจจากหน่วยงานใด ทุกข้อระบุเลขมาตราไว้ให้เปิดตัวบทฉบับจริงตรวจสอบได้

สองมาตรานี้คือแหล่งข้อบกพร่องอันดับหนึ่งจากการตรวจโรงงานของ FDA 117.35 ว่าด้วยการปฏิบัติด้านสุขาภิบาล และ 117.37 ว่าด้วยสิ่งอำนวยความสะดวก สังเกตให้ดีว่าตัวบททั้งสองมาตราพูดถึงการปนข้ามของสารก่อภูมิแพ้แทบทุกวรรค ซึ่งเป็นจุดที่ต่างจาก GHPs ตาม Codex ที่โรงงานไทยคุ้นเคย

1. การปฏิบัติด้านสุขาภิบาล — 117.35

(a) การบำรุงรักษาทั่วไป

สรุปจาก 21 CFR 117.35(a) ด้วยถ้อยคำของเรา

อาคาร อุปกรณ์ประจำที่ และสิ่งอำนวยความสะดวก ต้องสะอาด ถูกสุขลักษณะ และซ่อมแซมอย่างเพียงพอ เพื่อไม่ให้อาหารกลายเป็นของเสื่อมคุณภาพ

การทำความสะอาดและการฆ่าเชื้อภาชนะและอุปกรณ์ ต้องทำในลักษณะที่ป้องกันทั้งการปนข้ามของสารก่อภูมิแพ้ และการปนเปื้อนอาหาร

(b) สารเคมีทำความสะอาดและการเก็บวัตถุมีพิษ

“เท่าที่จำเป็น” คือคำที่ผู้ตรวจใช้ตั้งคำถาม ห้องเก็บสารเคมีที่มีของเหลือค้างจากงานเก่า ถังที่ไม่มีฉลาก หรือสารที่ไม่มีใครตอบได้ว่าใช้ทำอะไร เข้าข่ายเก็บเกินความจำเป็นทั้งหมด ทางแก้ที่ง่ายที่สุดคือทำบัญชีสารเคมีที่ระบุว่าแต่ละตัวใช้กับงานอะไร แล้วกำจัดรายการที่ระบุการใช้งานไม่ได้ออกไป

(c) การควบคุมสัตว์พาหะ

สรุปจาก 21 CFR 117.35(c) ด้วยถ้อยคำของเรา

ห้ามมีสัตว์พาหะในพื้นที่ใดก็ตามของโรงงานอาหาร — ยกเว้นสุนัขเฝ้ายามหรือสุนัขดมกลิ่นตรวจหาสัตว์พาหะ ที่อยู่ในพื้นที่ซึ่งไม่น่าจะทำให้อาหารปนเปื้อน

ต้องมีมาตรการที่ได้ผลในการกันสัตว์พาหะออกจากพื้นที่ผลิตและพื้นที่เก็บรักษา และใช้สารกำจัดสัตว์พาหะได้ภายใต้ข้อควรระวังและข้อจำกัดที่ป้องกันการปนเปื้อน

ตัวบทใช้คำว่า “ห้ามมี” ไม่ใช่ “ต้องควบคุม”

คำว่า must not be allowed in any area เข้มกว่าที่หลายคนคาด — การมีบันทึกการวางกับดักครบทุกสัปดาห์ไม่ใช่คำตอบในตัวเอง ถ้าผู้ตรวจเห็นร่องรอยสัตว์พาหะจริงในพื้นที่ผลิต บันทึกที่สวยงามกลับกลายเป็นหลักฐานว่า ระบบเฝ้าระวังทำงานแต่ไม่มีใครอ่านผล
สิ่งที่ตัวบทต้องการคือมาตรการที่ได้ผล ซึ่งวัดจากผลลัพธ์ ไม่ใช่จากจำนวนบันทึก

(d) การทำความสะอาดพื้นผิวสัมผัสอาหาร

สภาพการผลิตตัวบทกำหนดว่า
ทั่วไปพื้นผิวสัมผัสอาหารทั้งหมดต้องทำความสะอาดบ่อยเท่าที่จำเป็น
อาหารความชื้นต่ำพื้นผิวต้องสะอาดและแห้ง · ถ้าล้างด้วยน้ำ ต้องฆ่าเชื้อและทำให้แห้งก่อนใช้อีกครั้ง
กระบวนการเปียกต้องทำความสะอาดและฆ่าเชื้อก่อนใช้ และหลังหยุดการผลิตที่อาจทำให้เกิดการปนข้ามของสารก่อภูมิแพ้หรือการปนเปื้อน
ของใช้ครั้งเดียวต้องเก็บและกำจัดในลักษณะที่ป้องกันการปนเปื้อน

ข้อ (d) แยกอาหารความชื้นต่ำออกมาต่างหาก เพราะการล้างด้วยน้ำในสายผลิตแห้งเป็นการเพิ่มความเสี่ยง ไม่ใช่ลด โรงงานผงปรุงรส แป้ง ถั่ว หรือเครื่องเทศ ควรอ่านวรรคนี้ให้ละเอียด การเปลี่ยนจากการล้างน้ำมาเป็นการทำความสะอาดแบบแห้ง เป็นสิ่งที่ตัวบทเปิดทางไว้

(e) พื้นผิวที่ไม่สัมผัสอาหาร และ (f) การเก็บอุปกรณ์ที่ล้างแล้ว

2. สิ่งอำนวยความสะดวกด้านสุขาภิบาล — 117.37

ข้อเรื่องตัวบทกำหนดว่า
(a)น้ำ ต้องเพียงพอต่อการใช้งานและมาจากแหล่งที่เพียงพอ · น้ำที่สัมผัสอาหารหรือพื้นผิวสัมผัสอาหารต้องปลอดภัยและมีคุณภาพทางสุขาภิบาลที่เพียงพอ · ต้องมีน้ำไหลที่อุณหภูมิและแรงดันเหมาะสมในจุดที่ต้องใช้
(b)ระบบท่อ ต้องออกแบบและติดตั้งให้ส่งน้ำได้พอ ระบายน้ำเสียได้ ไม่ทำให้เกิดการปนเปื้อน มีทางระบายน้ำที่พื้นเพียงพอในพื้นที่ล้างเปียก และป้องกันการไหลย้อนกลับ และการต่อเชื่อมข้ามระหว่างท่อน้ำเสียกับท่อน้ำใช้
(c)น้ำเสียต้องกำจัดลงระบบบำบัดที่เพียงพอ หรือด้วยวิธีอื่นที่เพียงพอ
(d)ห้องน้ำ ต้องเพียงพอ เข้าถึงได้สะดวก สะอาด และไม่เป็นแหล่งปนเปื้อน อาหาร พื้นผิวสัมผัสอาหาร หรือวัสดุบรรจุภัณฑ์
(e)จุดล้างมือ ต้องเพียงพอ สะดวก และมีน้ำไหลที่อุณหภูมิเหมาะสม
(f)ขยะและของเสีย ต้องลำเลียง เก็บ และกำจัดในลักษณะที่ลดกลิ่น ไม่ดึงดูดหรือเป็นแหล่งเพาะพันธุ์สัตว์พาหะ และป้องกันการปนเปื้อนอาหาร แหล่งน้ำ และพื้นดิน
ข้อ (b) เรื่องการไหลย้อนกลับ คือจุดที่โรงงานเก่ามักมีปัญหา

ตัวบทเขียนไว้อย่างชัดเจน ว่าต้องป้องกัน backflow และ cross-connection ระหว่างท่อน้ำเสียกับท่อน้ำที่ใช้กับอาหาร
จุดที่พบบ่อยคือสายยางล้างพื้นที่ปลายจุ่มอยู่ในรางระบาย ซึ่งเป็น cross-connection โดยตรง และหัวก๊อกที่ไม่มีอุปกรณ์กันการไหลย้อน ทั้งสองอย่างแก้ไขได้ด้วยงบประมาณไม่มาก แต่ถ้าไม่แก้จะถูกเขียนเป็นข้อบกพร่องทุกครั้ง

3. สรุปสิ่งที่ subpart B ต่างจาก GHPs ที่คุ้นเคย

ประเด็นGHPs ตาม Codex21 CFR 117 subpart B
สารก่อภูมิแพ้กล่าวถึงเป็นเรื่องหนึ่ง แทรกอยู่ในเกือบทุกวรรค คู่กับคำว่าการปนเปื้อนเสมอ
สถานะทางกฎหมายเป็นแนวปฏิบัติที่แนะนำ เป็นกฎหมาย ไม่ทำตามแล้วอาหารเข้าข่ายเป็นของเสื่อมคุณภาพ
สัตว์พาหะให้ควบคุมและเฝ้าระวัง ห้ามมีในพื้นที่ใดก็ตาม วัดที่ผลลัพธ์ ไม่ใช่ที่จำนวนบันทึก
อาหารความชื้นต่ำไม่ได้แยกไว้ชัด แยกวรรคไว้ต่างหากใน 117.35(d)
เตรียมไปวันเรียน เดินสำรวจสามจุดนี้ก่อนมาเรียน

รายการนี้เป็นข้อแนะนำจากประสบการณ์สอนของเรา ไม่ใช่ข้อบังคับของ FSPCA และไม่ใช่เงื่อนไขการเข้าอบรม ไม่มีก็เรียนได้ แต่มีแล้วจะทำ workshop ได้เร็วกว่ามาก

เรียนกับเรา PCQI — FSPCA Preventive Controls for Human Food (PCHF) Version 2.0

บรรยายภาษาไทย เรียนสดกับ FSPCA Lead Instructor ทำ workshop กับสายการผลิตของคุณเอง ซีรีส์นี้อ่านฟรีได้ครบทุกตอน ไม่มีการสงวนเนื้อหาส่วนใดไว้เฉพาะในหลักสูตร

สารบัญPart 117 ทั้ง 20 ตอน

บทความนี้เรียบเรียงขึ้นเพื่อสรุปสาระสำคัญให้เข้าใจง่าย ด้วยถ้อยคำของเราเอง ไม่ใช่คำแปลอย่างเป็นทางการของกฎหมายฉบับใด และไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย การปฏิบัติจริงให้ยึดตัวบทฉบับภาษาอังกฤษเป็นหลัก · อ้างอิงต้นฉบับ: 21 CFR Part 117 ฉบับเต็มบน eCFR

บทความนี้เขียนขึ้นด้วยถ้อยคำของผู้เขียนเอง เพื่ออธิบายแนวคิดและโครงสร้างของข้อกำหนด ไม่ใช่คำแปลหรือสำเนาของมาตรฐาน การนำไปใช้จริงต้องอ้างอิงมาตรฐานฉบับจริงและกฎหมายที่บังคับใช้เป็นหลัก

ฝึกอบรม · Part 117 และ PCQI อ่านข้อกำหนดจบแล้ว ขั้นต่อไปคือมีผู้ผ่านการอบรมตามที่กฎหมายกำหนด

การอ่านข้อกำหนดทำให้เข้าใจว่าต้องทำอะไร แต่กฎหมายยังกำหนดให้โรงงานต้องมีผู้ผ่านการอบรมตามหลักสูตรที่ยอมรับ เพื่อทำหน้าที่จัดทำและทบทวนแผนควบคุมเชิงป้องกัน

ดูหลักสูตร PCQI → แจ้งจำนวนผู้เข้าอบรมมาได้ที่ หน้าขอใบเสนอราคา หรือให้เราช่วยทบทวนแผนที่ทำไว้แล้วผ่าน งานที่ปรึกษา

หากต้องการให้เราช่วยวางระบบ
หรือจัดอบรมเรื่องนี้ โปรดติดต่อเรา

เล่าให้เราฟังว่าโรงงานของคุณผลิตอะไร และต้องการมาตรฐานใด — เราจะช่วยประเมินขอบเขตงานและเสนอแนวทางที่เหมาะกับโรงงานของคุณ